Suyun Kaldırma Kuvvetini İlk Kim, Nasıl ve Ne Zaman Buldu?

Milattan önce 287 - 212 yılları arasında yaşamış olan matematikçi, fizikçi, astronom, filozof ve mühendis olarak tanımlayabileceğimiz Arşimet; suyun kaldırma kuvvetini bulan kişidir.

Arşimet suyun kaldırma kuvvetini nasıl buldu?

Arşimet, bir gün yıkanıyordu. Yıkanırken düşüncelere dalmış ve zaten uzun zamandır düşündüğü su hakkında teoriler üretmekteydi. Yıkanmak için kullandığı hamam tasını su birikintisinin üstüne bıraktığı anda ise aklında bir kıvılcım çaktı ve sonunda suyun kaldırma kuvvetini buldu.

Gözünün önünde olan bu şeyi keşfetmek Arşimet’i o kadar heyecanlandırdı ki giyinmekle bile uğraşmadan kendini sokağa attı. Elindeki tası sallaya sallaya koşan Arşimet, Antik Yunanca ‘buldum’ anlamına gelen, Evreka şeklinde okunan Eureka diye bağırıyordu. Yani Arşimet o gün dünyayı değiştirecek bir keşif yaptığının farkındaydı. Peki, gerçekten olaylar böyle mi gelişti? Maalesef bu hikayenin gerçek ya da sahte olduğuna dair herhangi bir şey söylemek doğru değil. Sonuçta binlerce yıl önce yaşanmış bir olaydan bahsediyoruz. Ancak dönemin bilim insanlarının takıntı derecesinde araştırmalar yaptıkları göz önüne alınırsa böyle büyük bir keşif sonucunda sıradışı tepkiler vermeleri normal karşılanabilir.

Suyun kaldırma kuvveti nedir?

Suyun kaldırma kuvveti, batmazlık ilkesi ve Arşimet ilkesi olarak da anılır. Bu ilkeye göre katı bir cisim suyun içine girdiği zaman taşırmış olduğu su kadar bir kuvvet ile yukarı itilir. Yani su, kendinden daha az yoğun olan cisimleri yukarı itmektedir. Batmazlık ilkesi, pek çok sıvı ve gaz için geçerlidir.

Kaldırma kuvvetinin formülü F = V x d şeklindedir. Yani kaldırma kuvveti eşittir batan çarpı taşan sıvı. Batan cismin hacmi arttıkça kaldırma etkisini yaratan itme kuvveti de artar. Sıvı özkütlesinin artması, itme kuvvetinde de artış yaratır. Yerçekimi ivmesi artarsa itme kuvveti de artar. Elbette bunlar suyun kaldırma kuvvetinin yalnızca temel özellikleridir.

Suyun kaldırma kuvveti tarihi nasıl değiştirdi?

Gemilerin suda ilerleyebilmesinin nedeni, suyun kaldırma kuvveti ilkesine göre yapılmış olmalarıdır. Bu temel fizik ilkesi göz önüne alınarak çok daha büyük gemilerin suyun üzerinde ilerlemeleri sağlandı. Hepimizin bildiği gibi bu büyük gemiler, tarih boyunca yeni kıtaların keşfedilmesi başta olmak üzere pek çok gelişmenin önünü açtılar.

Bugün herkes tarafından kabul edilen temel bir fizik ilkesi olan suyun kaldırma kuvvetini kim, nasıl buldu gibi merak edilen soruları yanıtladık. Arşimet’in hikayesi hakkındaki düşüncelerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.